Daar zijn de verkoudheden weer

Wat je arts je graag wil laten weten

De hele dag aan het snotteren, nies- en hoestbuien, keelpijn ... Met de start van het nieuwe schooljaar, duiken ook de verkoudheden weer op. Soms krijg je bij een dergelijke verkoudheid er ook nog eens sinusitis bovenop.

Waar begint een verkoudheid?

Bij een verkoudheid zijn de slijmvliezen van je neus en keel ontstoken door een virus. Er bestaan veel verkoudheidsvirussen, waarvan het rhinovirus het vaakst voorkomt. Door de ontsteking zwelt het slijmvlies op en maakt het meer slijm aan. Daardoor krijg je vaak een loopneus, verstopte neus, niesbuien, hoest, keelpijn of heesheid. Kinderen zijn vaker verkouden dan volwassenen. Gemiddeld gaat het om zes tot acht verkoudheden per jaar, tegenover twee tot vier bij volwassenen.

Typische klachten bij verkoudheid
Een verstopte neus of loopneus komt vaak voor, samen met niezen en hoesten.
Keelpijn en heesheid passen eveneens bij een gewone verkoudheid.
De klachten kunnen vervelend zijn, maar verdwijnen meestal weer vanzelf.

Soms raken ook de sinussen ontstoken

Je sinussen zijn met lucht gevulde ruimtes in het bot van je schedel. Kleine openingen verbinden deze bijholtes met je neus- en keelholte. Bij rinosinusitis zijn het slijmvlies van je neus en dat van je sinussen tegelijk ontstoken. Dat begint meestal tijdens een gewone verkoudheid. Het gezwollen slijmvlies kan de openingen naar de sinussen afsluiten. Het slijm wordt dan dikker en kan minder gemakkelijk wegvloeien.

Je sinussen op een rij
De voorhoofdsinussen liggen boven je ogen en worden ook frontale sinussen genoemd.
De kaaksinussen liggen in je wangen; daarnaast zijn er ethmoïdale en sfenoïdale sinussen.
Bij frontale of maxillaire sinusitis is respectievelijk de voorhoofdsinus of kaaksinus ontstoken.

Hoe begint een ontsteking?

Rinosinusitis begint vaak als een verkoudheid die blijft aanslepen. Een waterige of etterige neusloop, verstopping en slijm naar de keel kunnen blijven bestaan. Meer kenmerkend zijn pijn boven de ogen, aangezichtspijn, pijn in de bovenste tanden en hoofdpijn. De pijn kan toenemen bij kauwen of vooroverbuigen. Sommige mensen voelen zich bovendien uitgesproken ziek of krijgen koorts.

Bij kinderen ligt het anders
Bij kinderen tot vier jaar zijn de sinussen nog weinig ontwikkeld, waardoor sinusitis amper voorkomt.
Tussen vijf en zeventien jaar komt sinusitis jaarlijks ongeveer acht keer per duizend kinderen voor.
De frontale sinussen ontstaan pas na acht tot tien jaar, dus ook frontale sinusitis komt pas later voor.

Het verschil met een gewone verkoudheid is niet altijd duidelijk

Je arts kan een diagnose van rinosinusitis doorgaans stellen op basis van jouw klachten en een lichamelijk onderzoek. Maar het onderscheid met een gewone verkoudheid is niet altijd scherp. Bij beide aandoeningen kunnen de sinussen namelijk gedeeltelijk betrokken zijn. In sommige gevallen kan daarom een röntgenfoto of CT-scan volgen, zoals bij hoge koorts of wanneer je ernstig ziek bent.

Hoe lang duren de klachten?
Bij acute rinosinusitis duren de klachten minder dan zes tot acht weken.
Bij chronische rinosinusitis blijven de symptomen langer dan acht weken aanwezig.
Vanaf vier acute episodes per jaar spreken artsen van terugkerende rinosinusitis.

Verlichting is vaak belangrijker dan medicatie

Een gewone verkoudheid geneest vanzelf en heeft meestal geen medicatie nodig. Sommige klachten kunnen wel enkele weken blijven hangen. Een fysiologische zoutoplossing kan jouw neusklachten verlichten, maar versnelt het herstel niet. Ook stomen kan jouw klachten verzachten. Gebruik water van maximaal zestig graden, twee of drie keer per dag.

Wat kun je zelf proberen?
Spoel je neus regelmatig met een fysiologische zoutoplossing.
Voeg aan stoom geen menthol, kamille of zout toe; een extra positief effect daarvan is niet aangetoond.
Rook niet, want tabaksrook irriteert de slijmvliezen van jouw neus en keel.

Twee soorten neussprays

Er bestaan ontzwellende neussprays en neussprays met cortisone. Je apotheker kan helpen kiezen en uitleggen hoe je de spray correct gebruikt. Een ontzwellende neusspray gebruik je slechts korte tijd. Voor hoofd-, spier- of gewrichtspijn gaat de voorkeur uit naar paracetamol. Ibuprofen is een alternatief, maar alleen voor korte tijd en in de laagst mogelijke dosis. Vraag bij twijfel advies aan je arts of apotheker.

Beperk ook de verspreiding
Verkoudheidsvirussen verspreiden zich vooral via handcontact en druppeltjes bij hoesten of niezen.
Goede handhygiëne helpt voorkomen dat je het virus aan anderen doorgeeft.
Was regelmatig je handen wanneer je verkoudheidsklachten hebt.

Bij sinusitis zijn antibiotica zelden nodig

Rinosinusitis geneest meestal zonder medicatie. Soms schrijft je arts antibiotica voor, maar dat is zelden nodig. Antibiotica werken alleen tegen bacteriën en niet tegen virussen. Ze kunnen bovendien bijwerkingen veroorzaken. Bij terugkerende sinusitis kan een neus-keel-oorarts zoeken naar onderliggende factoren. Vergrote poliepen of een allergie kunnen bijvoorbeeld een rol spelen.

Wanneer raadpleeg je het best een arts?
Roodheid of zwelling in het gezicht, een gezwollen ooglid of dubbelzien vraagt een snelle beoordeling.
Ook pijn bij oogbewegingen, verwardheid, verminderd bewustzijn of zenuwprikkeling in de nek zijn alarmsignalen.
Ernstig ziek zijn met intense pijn vraagt eveneens snelle medische beoordeling en zo nodig verwijzing naar een NKO-arts.

Bij een verkoudheid zijn de slijmvliezen van je neus en keel ontstoken door een virus. Soms krijg je bij zo'n verkoudheid er ook nog eens een sinusitis bovenop. De klachten kunnen vervelend zijn, maar verdwijnen meestal gelukkig weer vanzelf.