Wel of geen winterprik?

Wat je arts je graag wil laten weten

Koorts, rillingen, spierpijn en het gevoel dat je gevloerd bent - dat kan griep zijn. Wat helpt ertegen en heeft vaccineren zin?

Griep overvalt je vaak plots

Een gewone verkoudheid ontwikkelt zich meestal geleidelijk, maar griep kan je letterlijk overvallen. Je bent flink ziek, met koorts, algemene malaise, spierpijn, hoofdpijn en vermoeidheid. Algemene malaise is een uitgesproken ziek gevoel, waardoor je het liefst in bed of in de zetel blijft. Griep duurt meestal één tot twee weken, maar de vermoeidheid kan langer aanslepen.

Griep of verkoudheid?
Griep begint vaak plots; een verkoudheid ontstaat meestal geleidelijk. Een verkoudheid duurt vaak enkele dagen tot een week, terwijl griep langer aanhoudt.
Koorts is bij griep vaak aanwezig en soms hoog. Bij verkoudheid is koorts zeldzaam of licht.
Spierpijn is bij griep vaak duidelijk en bij verkoudheid meestal gering.
Hoofdpijn komt bij griep vaak voor, bij verkoudheid soms.
Vermoeidheid is bij griep vaak uitgesproken en bij verkoudheid meestal mild.
Een droge, hinderlijke hoest past vaak bij griep, maar is bij een verkoudheid milder.
Een loopneus of verstopte neus komt soms bij griep voor, maar is typisch voor verkoudheid.

Er bestaat geen wondermiddel

Er bestaan geen wondermiddelen om griep sneller te laten genezen. Antibiotica helpen niet, want griep wordt door een virus veroorzaakt. Ondersteunende middelen, zoals pijnstillers, kunnen het leed wel verzachten. Griep kan complicaties veroorzaken, zoals een longontsteking, vooral bij ouderen en kwetsbare personen.

Wat kun je verwachten?
Blijf gerust in bed of in de zetel liggen wanneer koorts, spierpijn en vermoeidheid je gevloerd hebben.
Antibiotica helpen niet tegen griep, omdat griep door een virus wordt veroorzaakt.
Pijnstillers kunnen klachten verzachten, maar ze laten de griep niet sneller genezen.

De prik verandert elk jaar

Voor ouderen en kwetsbare personen wordt griepvaccinatie sterk aanbevolen. Het griepvirus verandert voortdurend, waardoor het vaccin elk jaar moet worden aangepast. De prik van vorige winter helpt de komende winter dus niet meer. Ook voor zwangere vrouwen en mensen met een chronische aandoening wordt een griepprik sterk aanbevolen.

Wie laat zich het best vaccineren?
Vaccinatie wordt sterk aanbevolen voor 65-plussers en vrouwen die tijdens het griepseizoen zwanger zijn. Ook chronisch zieken behoren tot de doelgroep.
Dat geldt bij hartziekten, ernstige astma, COPD, lever- of nierziekten, chronische spierziekten en diabetes. Ook verminderde weerstand door een aandoening of behandeling telt mee.
De doelgroep omvat ook bewoners van woonzorgcentra en psychiatrische instellingen voor lang verblijf. Ook huisgenoten van risicopersonen, verzorgers van baby's jonger dan zes maanden en zorgmedewerkers worden geadviseerd zich te laten vaccineren.

Geen volledige bescherming

Griepvaccinatie beschermt je niet voor 100 procent, maar je risico neemt wel duidelijk af. Volgens een overzichtsstudie van het onafhankelijke onderzoeksinstituut Cochrane halveert het risico op besmetting bij gevaccineerde 65-plussers. Zonder vaccin krijgen 6 op 100 ouderen griep, tegenover 2,4 op 100 gevaccineerde ouderen. In het algemeen vermindert vaccinatie de kans op griep met 40 tot 60 procent.

De voordelen van griepvaccinatie
Dankzij griepvaccinatie worden jaarlijks duizenden ziekenhuisopnames wegens complicaties van griep vermeden. Een longontsteking is zo'n mogelijke complicatie.
Bij chronische aandoeningen helpt vaccinatie ernstige opstoten van de onderliggende ziekte voorkomen. Mensen met diabetes en chronische longziekten, die zich hebben laten vaccineren, worden duidelijk minder vaak opgenomen.
De prik beschermt ook vrouwen tijdens en meteen na de zwangerschap. Wanneer een moeder zich laat vaccineren tijdens haar zwangerschap, loopt ook haar pasgeboren baby minder kans om ziek te worden.
Ook gezonde volwassenen kunnen kwetsbare mensen in hun omgeving helpen beschermen door zich te laten vaccineren.

Je dagelijkse contacten tellen mee

Bij gezonde, jonge volwassenen is het effect van de prik beperkter, omdat zij minder vaak griep krijgen dan ouderen. Zij lopen ook minder risico op complicaties, zoals een longontsteking. Je situatie speelt een rol: personen die thuis werken en weinig contacten hebben, lopen minder besmettingsrisico dan mensen met veel werkgerelateerde contacten. Die afweging moet je zelf maken; het vaccin is geen topvaccin, maar wel een laagdrempelige, preventieve maatregel.

Kijk naar je eigen situatie
Werk je meestal thuis en ontmoet je weinig mensen? Dan is je kans op besmetting met het griepvirus kleiner.
Kom je op het werk veel met anderen in contact? Dan is je kans op besmetting en griep groter.
Behoor je tot een risicogroep, dan blijft de aanbeveling tot vaccinatie sterk.

Is de mannengriep een mythe?

Mannen lijken minder goed bestand tegen griep dan vrouwen en voelen zich vaak slechter. De wetenschap heeft zich over die vraag gebogen, maar een duidelijke conclusie ontbreekt. Mogelijk heeft het griepvirus een ander effect op mannen dan op vrouwen. Er bestaat geen wetenschappelijk bewijs dat mannen hun symptomen overdrijven.

Wat weten we wel?
Geslachtshormonen beïnvloeden het immuunsysteem: onze afweer tegen infecties. Bij muizen versterken oestrogeen en testosteron het immuunsysteem tijdens een griepinfectie.
Of hetzelfde bij mensen gebeurt, weten we nog niet. Het beschreven effect geldt bovendien niet voor alle infecties.
Het immuunsysteem van vrouwen lijkt sterker op het griepvaccin te reageren. Daardoor worden zij mogelijk minder ziek dan gevaccineerde mannen.

De griepprik is geen garantie, maar wel een eenvoudige maatregel die je rustig tegen je persoonlijke situatie kunt afwegen.