Periostitis: wanneer je scheenbeen je vraagt om het rustiger aan te doen

Wat je kinesist je graag wil laten weten

Om je gezondheid een boost te geven begint je met hardlopen, maar je krijgt al snel last van uw onderbeen. De pijn verdwijnt gelukkig na het sporten, maar keert bij een volgende inspanning weer terug. Dit subtiele signaal kan wijzen op periostitis, een overbelastingsblessure die buiten de behandelkamer van de kinesist niet altijd even bekend is.

Een scheenbeen dat herhaaldelijk wordt belast

Wat over het algemeen ‘tibiale periostitis’ wordt genoemd, komt meestal overeen met het mediale tibiale stresssyndroom. Dit veroorzaakt pijn langs de binnenkant van het scheenbeen bij herhaalde activiteiten zoals hardlopen of springen. Lange tijd werd het beschouwd als een eenvoudige ontsteking van het periosteum, maar tegenwoordig wordt het eerder omschreven als een blessure die verband houdt met herhaalde mechanische overbelasting van het scheenbeen en het omliggende weefsel.

Termen om te onthouden
De term ‘periostitis’ wordt nog steeds veel gebruikt, hoewel deskundigen tegenwoordig eerder spreken van het mediale tibiale stresssyndroom.
Het periosteum is een uiterst gevoelig vlies dat een groot deel van het scheenbeen bedekt en niet alleen bijdraagt aan het herstel ervan, maar ook aan de verankering van bepaalde weefsels.

Het gaat niet alleen om schokken

Bij elke stap of bij het landen na een sprong moet het scheenbeen aanzienlijke krachten opvangen en herverdelen. Ook de kuitspieren spelen een rol bij deze krachtverdeling. Wanneer deze belastingen te vaak worden herhaald of te snel toenemen in verhouding tot wat het lichaam gewend is te verdragen, krijgt het scheenbeen mogelijk onvoldoende tijd om zich te herstellen. Stéphane Fizaine, kinesist in Louvain-la-Neuve en ervaren in het behandelen van sportblessures, beschrijft het als een overbelastingsblessure die ontstaat door de opeenstapeling van herhaalde belastingen.

De meest betrokken bewegingen
Hardlopen en activiteiten waarbij veel wordt gesprongen, stellen het scheenbeen bloot aan herhaalde belasting.
Het risico neemt vooral toe wanneer de hoeveelheid of intensiteit van deze inspanningen sneller toeneemt dan het vermogen van het lichaam om zich daaraan aan te passen.
Ook andere individuele factoren, zoals een voorgeschiedenis van blessures of bepaalde kenmerken van de voet en de biomechanica, kunnen de tolerantie voor deze belastingen beïnvloeden.

Pijn die optreedt na inspanning

De pijn treedt meestal op langs de binnenrand van het scheenbeen, vaak in de onderste helft. De pijn keert terug na een bepaalde tijd of afstand. In het begin treedt de pijn op tijdens de activiteit en verdwijnt ze vervolgens wanneer de inspanning stopt. Dit zich herhalende patroon kan helpen om het probleem te herkennen. Zeer plaatselijke botpijn die aanhoudt tijdens het lopen of in rust, is een sterke aanleiding om een arts te raadplegen, met name om een stressfractuur uit te sluiten.

Uw aandachtspunten tijdens het sporten
Noteer na hoeveel tijd of na welke afstand de pijn begint.
Let op of dezelfde activiteit altijd op dezelfde plek klachten veroorzaakt.
Pijn die zich over meerdere centimeters uitstrekt, is kenmerkend voor periostitis.

Herhaalde klachten verdienen uw aandacht

In het begin kunnen de symptomen mild zijn en alleen tijdens of na bepaalde activiteiten optreden. Omdat ze vaak verdwijnen bij rust, is het verleidelijk ze na afloop van de activiteit weer te vergeten. Maar wanneer dezelfde pijn training na training terugkeert, kan dat erop wijzen dat de huidige belasting hoger is dan wat het been aankan.

Signalen die je niet mag negeren
Beschouw een terugkerende pijn niet als een onbelangrijk detail.
Let goed op elk terugkerend ongemak, ook als het na afloop weer verdwijnt, want deze signalen kunnen op termijn resulteren in een pijnlijke blessure.

Te veel, te snel: het lichaam kan het niet bijhouden

Het beginnen met lopen of wandelen blijft een uitstekende keuze voor uw gezondheid, vooral als je een sedentair leven leidt. Het lichaam moet zich echter wel aanpassen aan de mechanische belasting, dus aan de druk die door de bewegingen wordt uitgeoefend. Anders stapelen stijfheid en vermoeidheid zich op en neemt de kans op verrekkingen, scheuren en andere overbelastingsblessures toe. Zo is het aantal gevallen van periostitis sterk toegenomen tijdens de coronalockdown.

Een opbouw die het lichaam kan bijhouden
Thuiswerken en de sluiting van sportfaciliteiten hebben in sommige gevallen bijgedragen aan een onjuiste of overenthousiaste manier van hardlopen of wandelen.
Sommige mensen zijn zonder voldoende voorbereiding overgestapt van één of twee trainingen per week naar dagelijkse trainingen.
Verhoog daarom de frequentie, duur en afstand geleidelijk, om zowel de spieren als de gewrichten de kans te geven zich aan te passen.

De ondergrond en het schoeisel spelen een rol

De ondergrond kan invloed hebben op de belasting die je tijdens het hardlopen voelt. Een zachtere ondergrond vermindert de impact ter hoogte van het scheenbeen, terwijl het juiste schoeisel, afgestemd op de activiteit, blessures en overbelasting kan voorkomen. Afwisselen van ondergronden kan dus een manier zijn om de belasting tijdelijk aan te passen.

Een minder veeleisende omgeving
Vermijd het om al uw trainingen op harde asfaltwegen uit te voeren.
Wissel, waar mogelijk, af met een zachter terrein, zoals een Finse loopbaan.
Houd er ook rekening mee dat het juiste schoeisel bijdraagt aan de totale belasting die uw lichaam te verduren krijgt.

Pas de betreffende activiteit aan en bouw vervolgens weer op

Als periostitis tijdig wordt ontdekt, is deze aandoening doorgaans goed te behandelen. De eerste stap bestaat uit het verminderen van de activiteit die de symptomen verergeren. Zwemmen, fietsen of andere oefeningen die beter worden verdragen, kunnen helpen om uw conditie op peil te houden.

Hulpmiddelen om de activiteit beter te verdragen
Een speciale tapetechniek kan de symptomen in bepaalde gevallen verminderen.
Inlegzolen kunnen de belasting optimaal verdelen en bepaalde activiteiten comfortabeler maken.
Deze hulpmiddelen zijn geen vervanging voor een aangepaste training en een geleidelijke hervatting ervan.

De kinesist probeert vervolgens te achterhalen waarom de belasting te groot is geworden: een recente toename van de training, onvoldoende herstel, spiercapaciteit, techniek, schoeisel of andere individuele factoren. Het streven is om het vermogen van het been te verbeteren, en het lopen weer geleidelijk op te bouwen.

De stappen voor een effectief herstel
Stop met de activiteit die de pijn veroorzaakt.
Vervang deze activiteit indien nodig door een inspanning met lage impact, zoals zwemmen of fietsen.
Dit helpt compensatiemechanismen te corrigeren, de belasting beter te beheersen en een geleidelijke, beter verdraagbare hervatting voor te bereiden.

Even een stapje terug doen betekent niet dat uw sportieve elan verdwijnt: het kan je juist helpen om het duurzaam en rustiger aan te pakken.