Kunnen medicatie en cosmetica je gevoeliger maken voor zonnebrand?
Wat je apotheker wil dat je weet
Je gezichtscrème, een ontstekingsremmende gel of een antibioticum kunnen de reactie van je huid op uv-stralen beïnvloeden. Zelfs zonder langdurige blootstelling kan je huid gevoeliger reageren. Waar let je best op en hoe kan je je huid beschermen? Wij zetten het voor je op een rijtje.
Veel meer dan zon alleen
Sommige geneesmiddelen en huidverzorgingsproducten zijn fotosensibiliserend: ze maken de huid gevoeliger voor uv-stralen. Ze kunnen huidziekten die verband houden met deze stralen veroorzaken of verergeren. UV-stralen zijn afkomstig van de zon en zonnebanken, maar ook van sterke halogeenlampen of krachtige lampen in operatiekamers of bij de tandarts. Een sterk gesensibiliseerde huid is gevoeliger voor schade, wat kan leiden tot vroegtijdige veroudering en huidkanker.
Waar moet je overdag op letten?
- Weet welk effect je crèmes, gels en medicatie kunnen hebben op je huid.
- Denk ook aan kunstmatige uv-stralen.
Eén term, twee reacties
Een fototoxische huidreactie komt het vaakst voor. Dit ziet eruit alsof je stevig verbrand bent, met of zonder blaren. De reactie treedt snel op en beperkt zich doorgaans tot de blootgestelde stukken huid. Een fototoxische huidreactie is dosisafhankelijk en het gevolg van een directe interactie tussen het product en uv-stralen. Met goede bescherming kan de behandeling soms worden hervat. Eens je ermee stopt, komen de plekken niet terug. Fotoallergische reacties zijn daarentegen moeilijker te linken aan een product. Ze treden op na herhaalde of langdurige doses, soms enkele dagen of weken later. Deze huidreactie is gelinkt aan je immuunsysteem, kan jeuken als eczeem, blaren vormen, zich uitbreiden tot buiten de blootgestelde huid en soms ook terugkeren bij loutere blootstelling aan zonlicht. Eenzelfde geneesmiddel kan beide reacties uitlokken.
Wanneer je huid reageert
- Noteer het tijdstip, het getroffen gebied en producten die je recent hebt gebruikt.
- Meld een late reactie, vooral als die verder gaat dan de blootgestelde zones.
Weet wat je smeert
Nicolas Echement, apotheker en algemeen secretaris van de Algemene Pharmaceutische Bond, vermeldt een aantal dermatologische producten waar je best mee oplet. Daaronder vallen (o.an.) behandelingen tegen acne of huidziekten, lokale verzorging voor brandwonden en infecties, bepaalde ontstekingsremmers en difenhydramine, een geneesmiddel tegen allergie. Dr. Deborah Sarnoff, voorzitter van de Skin Cancer Foundation, wijst ook op ingrediënten die dode huidcellen verwijderen of celvernieuwing stimuleren. Bepaalde antibiotische of schimmelwerende crèmes kunnen de huid ook gevoelig maken voor uv-stralen. Retinol, een vorm van vitamine A die vaak gebruikt wordt in antirimpelcrèmes en acnebehandelingen, maakt je huid niet alleen gevoeliger voor uv-stralen, het wordt zelf ook minder actief bij blootstelling eraan. Gebruik je een crème met retinol (of retinal), smeer die dan alleen 's avonds en gebruik overdag altijd zonnebrandcrème.
Ken je cosmetica
- Lees goed de bijsluiter van je crèmes, gels en medicatie.
- Gebruik producten die je huid doen reageren op uv-stralen enkel 's avonds.
- Bescherm het behandelde gebied, bij voorkeur met kleding, en smeer altijd SPF.
Geneesmiddelen om in de gaten te houden
Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten wijst erop dat de lijst lang is. Het risico bestaat na inname via de mond, maar ook na toepassing op de huid. Is er een risico van het product bekend? Dan kan je dit altijd terugvinden in de bijsluiter of op de website van het Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie. Vermijd de combinatie van meerdere fotosensibiliserende geneesmiddelen, want dit verhoogt het risico op lichtgerelateerde huidziekten. De afgelopen tien jaar heeft het FAGG verschillende meldingen van dit soort huidreacties ontvangen. Vermoedelijk gaat het om bijwerkingen. De link met genomen medicatie kon niet altijd eenduidig gelegd worden.
Goed om weten
- Ga je naar een arts, vermeld dan het geneesmiddel dat je genomen hebt, de datum van inname en het moment van blootstelling aan uv-stralen.
- Patiënten en verzorgers kunnen verdachte effecten melden op www.notifieruneffetindesirable.be.
Bescherming troef
Vermijd directe blootstelling tussen 12 en 16 uur, wanneer de stralen het sterkst zijn. Vergeet bovendien niet dat water, sneeuw en zand uv-stralen weerkaatsen en zo de blootstelling vergroten. Binnen ben je ook niet noodzakelijk veilig. UVA-stralen gaan door wolken en glas heen, en zonnecrème is niet altijd voldoende. Bij hevige roodheid, blaasjes, eczeem of jeuk raadt het FAGG aan om in overleg met de voorschrijvende arts te stoppen met de medicatie die dit mogelijk veroorzaakt.
Wat kan je doen?
- Draag lange mouwen, een lange broek, een zonnebril en eventueel een breedgerande hoed.
- Smeer je royaal in met zonnebrandcrème met een hoge SPF, minstens 50, die zowel tegen UVA- als UVB-stralen beschermt.
- Vraag je arts of apotheker of er een veiliger alternatief bestaat voor de medicijnen die je neemt.
Zonnige dagen zijn leuk en moeten dat ook blijven. Door te weten waar je op moet letten, kan je je huid optimaal beschermen.